Mỡ máu cao ở phụ nữ tuổi trung niên và những điều cần biết

Bước qua tuổi 40, phụ nữ thường nhận thấy cơ thể có nhiều thay đổi hơn trước: Vóc dáng dễ tăng cân, vòng eo khó kiểm soát, giấc ngủ không còn sâu và chu kỳ kinh nguyệt cũng có thể thay đổi.

Có một thay đổi diễn ra âm thầm mà chúng ta không dễ nhận biết nếu không kiểm tra sức khỏe định kỳ: Mỡ máu có thể bắt đầu thay đổi.

Đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, những thay đổi về nội tiết, chuyển hóa, cân nặng và lối sống có thể cùng tác động đến sức khỏe tim mạch. Nghiên cứu và khuyến cáo của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho thấy giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh là thời điểm đáng chú ý để phụ nữ chủ động kiểm tra cholesterol, đường huyết và huyết áp.

Mỡ máu cao là gì?

“Mỡ máu” là cách gọi quen thuộc để chỉ các loại lipid lưu thông trong máu. Trong đó, những chỉ số thường được quan tâm gồm cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride.

LDL-C thường được gọi là “cholesterol xấu” vì nồng độ cao có thể góp phần hình thành mảng xơ vữa trong thành động mạch. Ngược lại, HDL-C thường được gọi là “cholesterol tốt”, nhưng việc đánh giá sức khỏe tim mạch hiện nay không nên chỉ dựa vào HDL-C mà cần xem xét toàn bộ hồ sơ lipid và các yếu tố nguy cơ khác.

Vì vậy, nếu kết quả xét nghiệm cho thấy cholesterol hoặc triglyceride tăng, phụ nữ không nên quá lo lắng nhưng cũng không nên bỏ qua.

Vì sao phụ nữ sau 40 dễ gặp vấn đề về mỡ máu?

Tuổi tác không phải là nguyên nhân duy nhất. Giai đoạn sau 40 thường đi cùng nhiều thay đổi về hormone và chuyển hóa.

Sự thay đổi nội tiết tố

Khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, nồng độ estrogen và progesterone bắt đầu biến động. Những thay đổi này có thể đi cùng các biến chuyển về chuyển hóa và sức khỏe tim mạch.

Một số nghiên cứu cho thấy trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, LDL-C có xu hướng tăng cùng với những thay đổi khác về nguy cơ chuyển hóa.

Đây cũng là lý do tuổi 40+ là thời điểm phụ nữ nên quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tim mạch, thay vì chỉ chú ý đến những biểu hiện bên ngoài như nám, da khô hay tăng cân.

Dễ tăng mỡ bụng hơn

Sau tuổi 40, sự thay đổi hormone, giảm khối lượng cơ và thay đổi trong quá trình chuyển hóa có thể khiến mỡ có xu hướng tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng.

Mỡ bụng, đặc biệt mỡ nội tạng, thường đi cùng các yếu tố nguy cơ chuyển hóa như đường huyết, huyết áp và lipid máu.

Ít vận động hơn

Công việc, gia đình và những thay đổi về thể chất khiến nhiều phụ nữ trung niên vận động ít hơn trước.

Trong khi đó, hoạt động thể chất thường xuyên là một trong những nền tảng quan trọng để duy trì cân nặng hợp lý và sức khỏe tim mạch. AHA khuyến nghị người trưởng thành duy trì hoạt động thể chất thường xuyên kết hợp với chế độ ăn lành mạnh.

Chế độ ăn uống thay đổi

Những bữa ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm siêu chế biến, đường bổ sung hoặc quá nhiều năng lượng có thể làm việc kiểm soát cân nặng và lipid máu trở nên khó khăn hơn.

Ngược lại, chế độ ăn giàu rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, chất béo không bão hòa và nguồn protein phù hợp có lợi cho sức khỏe tim mạch.

Mỡ máu cao có triệu chứng không?

Đây là điều phụ nữ trung niên cần đặc biệt lưu ý.

Mỡ máu cao thường không gây ra triệu chứng rõ ràng.

Bạn vẫn có thể cảm thấy khỏe mạnh, làm việc và sinh hoạt bình thường dù một số chỉ số lipid trong máu đã thay đổi.

Vì vậy, đừng chờ đến khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường mới kiểm tra. Xét nghiệm máu định kỳ là cách quan trọng để phát hiện những thay đổi mà chúng ta không thể nhận biết bằng cảm giác hằng ngày.

Phụ nữ sau 40 nên quan tâm đến những chỉ số nào?

Khi kiểm tra mỡ máu, không nên chỉ nhìn vào một con số duy nhất.

Thông thường, bác sĩ sẽ đánh giá các chỉ số như:

• Cholesterol toàn phần
• LDL-C
• HDL-C
• Triglyceride

Tùy từng người, bác sĩ có thể cân nhắc thêm các xét nghiệm hoặc yếu tố đánh giá nguy cơ khác.

Làm gì để chăm sóc mỡ máu sau tuổi 40?

Chăm sóc sức khỏe tim mạch không nhất thiết bắt đầu bằng những thay đổi thật lớn. Đôi khi, những điều nhỏ bé được duy trì đều đặn mới tạo nên khác biệt lâu dài.

• Ăn uống cân bằng hơn: Ưu tiên rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, cá và những nguồn chất béo không bão hòa phù hợp. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm siêu chế biến, chất béo bão hòa, đường bổ sung và đồ uống có đường.
• Duy trì vận động: Đi bộ, đạp xe, bơi, yoga hoặc tập kháng lực đều có thể trở thành một phần của lối sống năng động. Đặc biệt, phụ nữ trung niên không nên chỉ quan tâm đến việc “giảm cân”. Duy trì cơ bắp và sức mạnh cơ thể cũng rất quan trọng trong quá trình bước vào tuổi trung niên.
• Quan tâm đến vòng eo và cân nặng: Không cần chạy theo một vóc dáng thật gầy. Điều quan trọng hơn là duy trì cân nặng phù hợp, hạn chế tích tụ mỡ bụng và xây dựng một cơ thể khỏe mạnh.
• Ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng: Giấc ngủ và sức khỏe tinh thần cũng là một phần của lối sống lành mạnh. AHA hiện khuyến nghị người trưởng thành hướng tới khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi ngày, bên cạnh việc duy trì vận động, chế độ ăn và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Phụ nữ sau 40 tuổi nên kiểm tra mỡ máu định kỳ, thường khoảng 1 lần mỗi 1-2 năm nếu các chỉ số trước đó bình thường và không có yếu tố nguy cơ đặc biệt. Nếu đã có cholesterol cao, tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân/béo bụng hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra thường xuyên hơn.

Có phải mỡ máu cao là phải uống thuốc?

Không phải mọi trường hợp cholesterol hoặc triglyceride tăng đều được xử lý giống nhau.

Việc có cần dùng thuốc hay không phụ thuộc vào mức lipid, nguy cơ tim mạch tổng thể, tiền sử bệnh lý và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, nếu xét nghiệm cho thấy mỡ máu tăng, phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá phù hợp, thay vì tự mua thuốc hoặc tự ngừng thuốc.